Η διαδοχική ασφάλιση εντοπίζεται σε κάθε εργαζόμενο άτομο, το οποίο, ενώ ήταν ασφαλισμένο σε έναν ασφαλιστικό οργανισμό, λόγω αλλαγής επαγγέλματος ή εργασίας, αναγκάζεται να ασφαλιστεί σε άλλον ασφαλιστικό φορέα. Αντιθέτως, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στο ότι το χρονικό διάστημα που έχει ταυτοχρόνως διανυθεί από τους ασφαλισμένους σε περισσότερους από έναν φορείς, συνιστά τη λεγόμενη «παράλληλη ασφάλιση.

Eίναι αξιοσημείωτο ότι η σχετική συνταξιοδοτική απόφαση διαδοχικής ασφάλισης δεν εκδίδεται πάντα από το τελευταίο Ταμείο, στο οποίο τυγχάνει να είναι ασφαλισμένα τα άτομα προς το τέλος του εργασιακού τους βίου, παρά το γεγονός ότι σε αυτό θα πρέπει τυπικώς να κατατίθεται η σχετική αίτηση συνταξιοδότησης, όταν ζητείται η εφαρμογή της διαδοχικής ασφάλισης. Και τούτο, διότι στην περίπτωση που οι ασφαλισμένοι δεν πληρούν συγκεκριμένες ασφαλιστικές προϋποθέσεις, η αίτησή τους εξετάζεται από το προηγούμενο Ταμείο, στο οποίο είχαν ένσημα.

Για να καταστεί, όμως, τελευταίο Ταμείο αυτό, το οποίο θα χορηγήσει τη σύνταξη, θα πρέπει ο ασφαλισμένος να έχει συμπληρώσει σε αυτό 1.500 ημέρες, από τις οποίες 500 ημέρες μέσα στην τελευταία πενταετία. Εφόσον δεν υπάρχει η ανωτέρω προϋπόθεση, η δυνατότητα συνταξιοδότησης εξετάζεται από τους άλλους φορείς, στους οποίους έχει ασφαλιστεί ο εργαζόμενος, με πρώτο εκείνον, στο οποίο έχει ο εργαζόμενος τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης (εξαιρουμένου του τελευταίου φορέα).

Εδώ πρέπει να σημειωθεί πως στην περίπτωση που κανένας από τους άλλους φορείς δεν μπορεί να χορηγήσει σύνταξη, με βάση τη νομοθεσία του, τότε ο τελευταίος φορέας χορηγεί τη σύνταξη με 1.000 τουλάχιστον ημέρες στην ασφάλισή του, εκ των οποίων 300 την τελευταία πενταετία. Βέβαια η χορήγηση της σύνταξης προϋποθέτει πέρα από τις 1.500 και 500 ή τις 1.000 και 300 ημέρες αντίστοιχα, ο εργαζόμενος να έχει συμπληρώσει τις προβλεπόμενες λοιπές προϋποθέσεις του απονέμοντος φορέα (όριο ηλικίας και έτη ασφάλισης).

Τον Δεκέμβριο του 2013, δημοσιεύθηκε εγκύκλιος του ΙΚΑ – ΕΤΑΜ (68/2013), σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της διαδοχικής ασφάλισης, ως προς τις προϋποθέσεις θεμελίωσης και κατοχύρωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος, με τις διατάξεις των Ν. 3863/2010 και Ν. 4093/2012, δημιουργώντας σοβαρότατα προβλήματα σε περιπτώσεις διαδοχικά ασφαλισμένων που έχουν ήδη υποβάλει μέχρι σήμερα αίτημα συνταξιοδότησης. Στην ουσία, αυτό που υπαγορεύθηκε από την εν λόγω εγκύκλιο είναι ότι ο ασφαλιστικός χρόνος δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ενιαίος και αδιαίρετος, όπως ορίζουν οι διατάξεις της διαδοχικής ασφάλισης, αλλά η συμπλήρωση των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης θα πρέπει να κρίνεται κατά το έτος της εκ νέου επανασύνδεσης του ασφαλισμένου με το Ίδρυμα. Ετέθη, δηλαδή, για πρώτη φορά ένας όρος που στην ουσία «εγκλώβισε» έναν αξιόλογο αριθμό εν δυνάμει συνταξιούχων, δημιουργώντας επιπρόσθετες προϋποθέσεις στην ήδη δαιδαλώδη νομοθεσία της διαδοχικής ασφάλισης, αυξάνοντας εμμέσως τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης έως και 12 έτη.

Με την έκδοση της εγκυκλίου 37/2017 του ΕΦΚΑ, αποκαθίσταται εν πολλοίς η ομαλή και αποτελεσματική λειτουργία του θεσμού της διαδοχικής ασφάλισης ως προς μεγάλη μερίδα ασφαλισμένων και απομένει, στην πράξη, να δούμε εάν η επικοινωνία μεταξύ των ενταχθέντων στον ενιαίο φορέα Ταμείων θα αποβεί εποικοδομητική και κυρίως ευέλικτη για την ταχύτερη δυνατή απονομή των συνταξιοδοτικών παροχών προς όφελος των ασφαλισμένων.

Τονίζεται επιπλέον ότι δεν λαμβάνονται υπόψη, κατά την προσμέτρηση του ασφαλιστικού χρόνου, οι ειδικές προϋποθέσεις που αφορούν:

  1. Στην ύπαρξη ενεργού ασφαλιστικού δεσμού.
  2. Στη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας σε δεδομένο χρόνο σε σχέση με το χρόνο διακοπής της απασχόλησης.
  3. Στην παραγραφή.

Παραδείγματα:

  1. Ασφαλισμένη μητέρα με ανήλικο τέκνο, 50 ετών, πραγματοποίησε στην ασφάλιση:

Α) του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ 1.850 ένσημα τη χρονική περίοδο 1990-1996,

Β) του τ. ΟΑΕΕ 3.650 ένσημα τη χρονική περίοδο 1997 – 2010.

Το τέκνο της γεννήθηκε στις 09/12/1992.

Η ίδια η ασφαλισμένη γεννήθηκε στις 05-06-1963 και υπέβαλε αίτηση πλήρους συνταξιοδότησης στις 5-6-2013, δηλαδή έχοντας συμπληρώσει ηλικία 50 ετών.

Το κρίσιμο έτος 2010 διατηρούσε η ασφαλισμένη ενεργό δεσμό με τον ΟΑΕΕ, σύμφωνα με το γράμμα και το πνεύμα της παλαιότερης εγκυκλίου 68/2013. Ο ΟΑΕΕ λοιπόν θα απέρριπτε το αίτημα συνταξιοδότησης και δεν θα διαβίβαζε στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για περαιτέρω κρίση.

Το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ θα πρέπει να κρίνει τώρα -βάσει της εγκυκλίου 37/2017- ότι μπορεί να γίνει αναδρομική θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματός της στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με τις διατάξεις του 2010, λόγω της αναδρομικής συμπλήρωσης των 5.500 ημερών ασφάλισης/18,3 ετών ασφάλισης (ειδικότερα, συμπληρώνει συνολικώς 5.500 ημέρες ασφάλισης μέχρι 31/12/2010, συνυπολογιζομένων των ετών ασφάλισής της σε ΟΑΕΕ και ΙΚΑ-ΕΤΑΜ) και της ιδιότητάς της ως μητέρας με ανήλικο τέκνο το 2010 (έτος ενηλικίωσης του τέκνου της).

Με άλλα λόγια, η περίπτωσή της θα πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα με βάση τις νέες οδηγίες και επομένως θα δικαιωθεί, σύμφωνα με τη νομοθεσία του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ μειωμένη σύνταξη γήρατος, ως μητέρα ανήλικου τέκνου, με ολόκληρο το χρόνο της διαδοχικής ασφάλισης.

  1. Ασφαλισμένη μητέρα με ανήλικο τέκνο, 55 ετών, πραγματοποίησε στην ασφάλιση:

Α) του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ 1.500 ένσημα τη χρονική περίοδο 1988-1993,

Β) του τ. ΟΑΕΕ 4.200 ένσημα τη χρονική περίοδο 1996 – 2010.

Το τέκνο της γεννήθηκε στις 15/11/1992.

Η ίδια η ασφαλισμένη γεννήθηκε στις 20-07-1958 και υπέβαλε αίτηση πλήρους συνταξιοδότησης στις 20-07-2013, δηλαδή έχοντας συμπληρώσει ηλικία 55 ετών.

Το κρίσιμο έτος 2010 διατηρούσε η ασφαλισμένη ενεργό δεσμό με τον ΟΑΕΕ, σύμφωνα με το γράμμα και το πνεύμα της παλαιότερης εγκυκλίου 68/2013. Ο ΟΑΕΕ λοιπόν θα απέρριπτε το αίτημα συνταξιοδότησης και δεν θα διαβίβαζε στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για περαιτέρω κρίση.

Το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ θα πρέπει να κρίνει τώρα -βάσει της εγκυκλίου 37/2017- ότι μπορεί να γίνει αναδρομική θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματός της στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με τις διατάξεις του 2010, λόγω της αναδρομικής συμπλήρωσης των 5.500 ημερών ασφάλισης/18,3 ετών ασφάλισης (ειδικότερα, συμπληρώνει συνολικώς 5.700 ημέρες ασφάλισης μέχρι 31/12/2010, συνυπολογιζομένων των ετών ασφάλισής της σε ΟΑΕΕ και ΙΚΑ-ΕΤΑΜ) και της ιδιότητάς της ως μητέρας με ανήλικο τέκνο το 2010 (έτος ενηλικίωσης του τέκνου της).

Με άλλα λόγια, η περίπτωσή της θα πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα με βάση τις νέες οδηγίες και επομένως θα δικαιωθεί, σύμφωνα με τη νομοθεσία του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ πλήρη σύνταξη γήρατος, ως μητέρα ανήλικου τέκνου, με ολόκληρο το χρόνο της διαδοχικής ασφάλισης.

  1. Ασφαλισμένoς πραγματοποίησε στην ασφάλιση:

Α) του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ 8.400 ένσημα τη χρονική περίοδο 1974-2002,

Β) του τ. ΟΑΕΕ 2.100 ένσημα τη χρονική περίοδο 2005-2012.

Γεννήθηκε στις 08-01-1956 και κατέθεσε αίτηση εξαγοράς πλασματικού χρόνου σπουδών 600 ημερών, ώστε να θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα στα 59 ηλικιακά έτη, με τη συμπλήρωση 11.100 ημέρων ασφάλισης.

Υπέβαλε αίτηση πλήρους συνταξιοδότησης στις 08-01-2015, δηλαδή μόλις συμπλήρωσε την ηλικία των 59 ετών, αλλά δεν έχει εκδοθεί μέχρι σήμερα οριστική σύνταξη.

Το τ. ΙΚΑ θα πρέπει να κρίνει τώρα -βάσει της εγκυκλίου 37/2017- ότι μπορεί να γίνει αναδρομική θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματός του στο τ. ΙΚΑ, με 35ετία, βάσει των διατάξεων του 2012, λόγω της αναδρομικής συμπλήρωσης 11.100 ημερών ασφάλισης, συνεκτιμωμένης της εξαγοράς 2 πλασματικών ετών σπουδών (ειδικότερα, συμπληρώνει συνολικώς 11.100 ημέρες ασφάλισης μέχρι 31/12/2012, συνυπολογιζομένων των ετών ασφάλισής του σε ΟΑΕΕ και ΙΚΑ-ΕΤΑΜ).

Και τούτο, διότι δεν αποτελεί εμπόδιο για τη διαβίβαση του φακέλου από τον τ. ΟΑΕΕ στο τ. ΙΚΑ η μη συμπλήρωση των 60 ηλικιακών ετών και 6 μηνών, βάσει του Ν. 4336/2015, οπότε δεν συντρέχει και λόγος απόρριψης της αίτησης συνταξιοδότησης.

Με άλλα λόγια, η περίπτωσή του θα πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα με βάση τις νέες οδηγίες και επομένως θα δικαιωθεί, σύμφωνα με τη νομοθεσία του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, πλήρη σύνταξη γήρατος, με ολόκληρο το χρόνο της διαδοχικής ασφάλισης.

  1. Ασφαλισμένoς πραγματοποίησε στην ασφάλιση:

Α) του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ 6.000 ένσημα τη χρονική περίοδο 1972-1992,

Β) του τ. ΟΑΕΕ 4.500 ένσημα τη χρονική περίοδο 1996-2011.

Γεννήθηκε στις 08-05-1957 και κατέθεσε αίτηση εξαγοράς πλασματικού χρόνου τέκνων 300 ημερών, ώστε να θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα στα 58 ηλικιακά έτη, με τη συμπλήρωση 10.800 ημέρων ασφάλισης.

Υπέβαλε αίτηση πλήρους συνταξιοδότησης στις 08-05-2015, δηλαδή μόλις συμπλήρωσε την ηλικία των 58 ετών, αλλά δεν έχει εκδοθεί μέχρι σήμερα οριστική σύνταξη.

Το τ. ΙΚΑ θα πρέπει να κρίνει τώρα -βάσει της εγκυκλίου 37/2017- ότι μπορεί να γίνει αναδρομική θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματός του στο τ. ΙΚΑ, με 35ετία, βάσει των διατάξεων του 2011, λόγω της αναδρομικής συμπλήρωσης 10.800 ημερών ασφάλισης, συνεκτιμωμένης της εξαγοράς 1 πλασματικού έτους τέκνων (ειδικότερα, συμπληρώνει συνολικώς 10.800 ημέρες ασφάλισης μέχρι 31/12/2011, συνυπολογιζομένων των ετών ασφάλισής του σε ΟΑΕΕ και ΙΚΑ-ΕΤΑΜ).

Και τούτο, διότι δεν αποτελεί εμπόδιο για τη διαβίβαση του φακέλου από τον τ. ΟΑΕΕ στο τ. ΙΚΑ η μη συμπλήρωση των 60 ηλικιακών ετών και 9 μηνών, βάσει του Ν. 4336/2015, οπότε δεν συντρέχει και λόγος απόρριψης της αίτησης συνταξιοδότησης.

Με άλλα λόγια, η περίπτωσή του θα πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα με βάση τις νέες οδηγίες και επομένως θα δικαιωθεί, σύμφωνα με τη νομοθεσία του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ, πλήρη σύνταξη γήρατος, με ολόκληρο το χρόνο της διαδοχικής ασφάλισης.

  1. Ασφαλισμένη μητέρα με ανήλικο τέκνο, 52 ετών, πραγματοποίησε στην ασφάλιση:

Α) του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ 1.500 ένσημα τη χρονική περίοδο 1988-1993,

Β) του τ. ΟΑΕΕ 4.200 ένσημα τη χρονική περίοδο 1997 – 2011.

Το τέκνο της γεννήθηκε στις 15/12/1993.

Η ίδια η ασφαλισμένη γεννήθηκε στις 15-12-1962 και υπέβαλε αίτηση πλήρους συνταξιοδότησης στις 15-12-2014, δηλαδή έχοντας συμπληρώσει ηλικία 52 ετών.

Το κρίσιμο έτος 2011 διατηρούσε η ασφαλισμένη ενεργό δεσμό με τον ΟΑΕΕ, σύμφωνα με το γράμμα και το πνεύμα της παλαιότερης εγκυκλίου 68/2013. Ο ΟΑΕΕ λοιπόν θα απέρριπτε το αίτημα συνταξιοδότησης και δεν θα διαβίβαζε στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για περαιτέρω κρίση.

Το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ θα πρέπει να κρίνει τώρα -βάσει της εγκυκλίου 37/2017- ότι μπορεί να γίνει αναδρομική θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματός της στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με τις διατάξεις του 2011, λόγω της αναδρομικής συμπλήρωσης των 5.500 ημερών ασφάλισης/18,3 ετών ασφάλισης (ειδικότερα, συμπληρώνει συνολικώς 5.700 ημέρες ασφάλισης μέχρι 31/12/2011, συνυπολογιζομένων των ετών ασφάλισής της σε ΟΑΕΕ και ΙΚΑ-ΕΤΑΜ) και της ιδιότητάς της ως μητέρας με ανήλικο τέκνο το 2011 (έτος ενηλικίωσης του τέκνου της).

Με άλλα λόγια, η περίπτωσή της θα πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα με βάση τις νέες οδηγίες και επομένως θα δικαιωθεί, σύμφωνα με τη νομοθεσία του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ μειωμένη σύνταξη γήρατος, ως μητέρα ανήλικου τέκνου, με ολόκληρο το χρόνο της διαδοχικής ασφάλισης.

  1. Ασφαλισμένη μητέρα με ανήλικο τέκνο, 57 ετών, πραγματοποίησε στην ασφάλιση:

Α) του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ 2.400 ένσημα τη χρονική περίοδο 1984-1992,

Β) του τ. ΟΑΕΕ 3.300 ένσημα τη χρονική περίοδο 2000 – 2011.

Το τέκνο της γεννήθηκε στις 12/10/1993.

Η ίδια η ασφαλισμένη γεννήθηκε στις 02-12-1957 και υπέβαλε αίτηση πλήρους συνταξιοδότησης στις 02-12-2014, δηλαδή έχοντας συμπληρώσει ηλικία 57 ετών.

Το κρίσιμο έτος 2011 διατηρούσε η ασφαλισμένη ενεργό δεσμό με τον ΟΑΕΕ, σύμφωνα με το γράμμα και το πνεύμα της παλαιότερης εγκυκλίου 68/2013. Ο ΟΑΕΕ λοιπόν θα απέρριπτε το αίτημα συνταξιοδότησης και δεν θα διαβίβαζε στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για περαιτέρω κρίση.

Το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ θα πρέπει να κρίνει τώρα -βάσει της εγκυκλίου 37/2017- ότι μπορεί να γίνει αναδρομική θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματός της στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με τις διατάξεις του 2011, λόγω της αναδρομικής συμπλήρωσης των 5.500 ημερών ασφάλισης/18,3 ετών ασφάλισης (ειδικότερα, συμπληρώνει συνολικώς 5.700 ημέρες ασφάλισης μέχρι 31/12/2011, συνυπολογιζομένων των ετών ασφάλισής της σε ΟΑΕΕ και ΙΚΑ-ΕΤΑΜ) και της ιδιότητάς της ως μητέρας με ανήλικο τέκνο το 2011 (έτος ενηλικίωσης του τέκνου της).

Με άλλα λόγια, η περίπτωσή της θα πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα με βάση τις νέες οδηγίες και επομένως θα δικαιωθεί, σύμφωνα με τη νομοθεσία του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ πλήρη σύνταξη γήρατος, ως μητέρα ανήλικου τέκνου, με ολόκληρο το χρόνο της διαδοχικής ασφάλισης.

  1. Ασφαλισμένη μητέρα με ανήλικο τέκνο, 60 ετών, πραγματοποίησε στην ασφάλιση:

Α) του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ 3.000 ένσημα τη χρονική περίοδο 1985-1995,

Β) του τ. ΟΑΕΕ 2.760 ένσημα τη χρονική περίοδο 2003 – 2012.

Το τέκνο της γεννήθηκε στις 24/08/1994.

Η ίδια η ασφαλισμένη γεννήθηκε στις 02-07-1955 και υπέβαλε αίτηση πλήρους συνταξιοδότησης στις 02-07-2015, δηλαδή έχοντας συμπληρώσει ηλικία 60 ετών.

Το κρίσιμο έτος 2012 διατηρούσε η ασφαλισμένη ενεργό δεσμό με τον ΟΑΕΕ, σύμφωνα με το γράμμα και το πνεύμα της παλαιότερης εγκυκλίου 68/2013. Ο ΟΑΕΕ λοιπόν θα απέρριπτε το αίτημα συνταξιοδότησης και δεν θα διαβίβαζε στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ για περαιτέρω κρίση.

Το ΙΚΑ-ΕΤΑΜ θα πρέπει να κρίνει τώρα -βάσει της εγκυκλίου 37/2017- ότι μπορεί να γίνει αναδρομική θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματός της στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ με τις διατάξεις του 2012, λόγω της αναδρομικής συμπλήρωσης των 5.500 ημερών ασφάλισης/18,3 ετών ασφάλισης (ειδικότερα, συμπληρώνει συνολικώς 5.760 ημέρες ασφάλισης μέχρι 31/12/2012, συνυπολογιζομένων των ετών ασφάλισής της σε ΟΑΕΕ και ΙΚΑ-ΕΤΑΜ) και της ιδιότητάς της ως μητέρας με ανήλικο τέκνο το 2012 (έτος ενηλικίωσης του τέκνου της).

Με άλλα λόγια, η περίπτωσή της θα πρέπει να αντιμετωπιστεί τώρα με βάση τις νέες οδηγίες και επομένως θα δικαιωθεί, σύμφωνα με τη νομοθεσία του τ. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ πλήρη σύνταξη γήρατος, ως μητέρα ανήλικου τέκνου, με ολόκληρο το χρόνο της διαδοχικής ασφάλισης.

Γεώργιος Ι. Κουτσούκος
Δικηγόρος – LL.M
Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου 
Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών