Αλλαγές στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, αύξηση του ορίου του ακατάσχετου στους τραπεζικούς λογαριασμούς αλλά και νομοθέτηση για τον υπολογισμό των επιτοκίων στα δάνεια Ν. Κατσέλη φέρνει ο νόμος 5313/2026
Αλλαγές στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό
Δύο πολύ σημαντικές αλλαγές πρόκειται να γίνουν στην διαδικασία του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών.
1. Ένταξη στον εξωδικαστικό μηχανισμό οφειλών άνω των 5.000 ευρώ αντί των 10.000 ευρώ.
Η πρώτη αφορά την διεύρυνση των προσώπων που μπορούν να ενταχθούν στην διαδικασία. Μέχρι στιγμής αίτηση δύνανται να υποβάλλουν όσα πρόσωπα έχουν σύνολο οφειλών σε χρηματοδοτικούς φορείς, στο Δημόσιο και στους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης άνω των 10.000 ευρώ.
Με τη νέα ρύθμιση μειώνεται το όριο αυτό και πλέον θα μπορούν να υποβάλλουν αίτηση εξωδικαστικού μηχανισμού όσα πρόσωπα έχουν σύνολο οφειλών σε χρηματοδοτικούς φορείς, στο Δημόσιο και στους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης άνω των 5.000 ευρώ.
Για παράδειγμα, ένα πρόσωπο με οφειλή 5.000 ευρώ προς την ΑΑΔΕ μέχρι πρότινος είχε μόνο τη δυνατότητα ρύθμισης της οφειλής του σε 24 δόσεις. Πλέον, θα έχει και την εναλλακτική του εξωδικαστικού μηχανισμού για να πετύχει μία ρύθμιση της οφειλής του σε έως και 240 δόσεις.
2. Αντιπρόταση πιστωτών για εκποίηση ακινήτων πλην της κύριας κατοικίας
Η δεύτερη αλλαγή του εξωδικαστικού μηχανισμού είναι μία νέα δυνατότητα στις συμφωνίες μεταξύ των μερών. Με το νέο νόμο προβλέπεται η δυνατότητα των συμμετεχόντων πιστωτών να υποβάλλουν αντιπρόταση για εκποίηση των ακινήτων του οφειλέτη πλην της κύριας κατοικίας του. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Σημαίνει ότι αν ο οφειλέτης αποδεχτεί την αντιπρόταση, τότε ο χρηματοδοτικός φορέας με την υψηλότερη ενυπόθηκη απαίτηση θα ξεκινήσει διαδικασία πλειστηριασμού όλων των ακινήτων περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη εκτός της κύριας κατοικίας του. Τι κερδίζει ο οφειλέτης;
Το υπολογιστικό εργαλείο του εξωδικαστικού μηχανισμού θα βλέπει μικρότερη αξία ακίνητης περιουσίας, καθώς θα λαμβάνει υπόψη μόνο την αξία της κύριας κατοικίας, ενώ το ποσό που θα ληφθεί από τους πλειστηριασμούς των υπολοίπων ακινήτων θα μειώνει το συνολικό ποσό της οφειλής. Συνεπώς, θα προτείνεται μέσω του αλγορίθμου μία πιο βιώσιμη ρύθμιση που θα μπορεί πράγματι να εξυπηρετηθεί. Η σημασία αυτής της αλλαγής θα φανεί σε υποθέσεις με οφειλές πολλών χιλιάδων ή και εκατομμυρίων ευρώ, που στην πράξη είναι σχεδόν αδύνατη η αποπληρωμή τους. Στις περιπτώσεις αυτές ο κίνδυνος για τον οφειλέτη να χάσει την ακίνητη περιουσία του είναι συνεχής, αφού απώλεια της ρύθμισης συνεπάγεται κίνδυνο απώλειας του συνόλου της ακίνητης περιουσίας του, δηλαδή ακόμα και της κύριας κατοικίας του.
Για τις κατηγορίες εκείνες των οφειλετών όπου οι πιστωτές υποχρεούνται βάσει νόμου να αποδεχθούν την πρόταση ρύθμισης που παράγει ο αλγόριθμος του εξωδικαστικού μηχανισμού, προβλέπεται πλέον και υποχρέωση των πιστωτών για να υποβάλλουν την αντιπρόταση για εκποίηση των ακινήτων εκτός της κύριας κατοικίας.
Ιδιαίτερη προσοχή σε μία λεπτομέρεια που προβλέπεται. Ενώ για τις οφειλές προς τους χρηματοδοτικούς φορείς οι οφειλέτες μπορούν να υποβάλλουν αίτηση εξωδικαστικού μηχανισμού για περισσότερες της μίας φορές, αν συμφωνήσουν με την αντιπρόταση των πιστωτών και στη συνέχεια απωλέσουν την ρύθμιση, τότε στερούνται του δικαιώματος να υποβάλουν εκ νέου αίτηση για τις ίδιες οφειλές.
Αύξηση του ακατάσχετου
Το νομοσχέδιο προβλέπει και την αύξηση του ορίου του ακατάσχετου των τραπεζικών λογαριασμών φυσικών προσώπων. Το όριο αυξάνεται ως εξής:
- από 1.250 ευρώ γίνεται 1.600 ευρώ, όταν πιστωτής είναι το Δημόσιο
- από 1.500 ευρώ γίνεται 1.600 ευρώ, όταν πιστωτής είναι ιδιώτης, ενώ αν πρόκειται για τραπεζικό λογαριασμό με συνδικαιούχο, το όριο από 2.000 ευρώ γίνεται 2.200 ευρώ.
Ένα ζήτημα που δημιουργούσε πρόβλημα σε χιλιάδες επιχειρηματίες, καθώς είχαν μειωμένη ρευστότητα και πολύ συχνά δεν μπορούσαν να καλύψουν το σύνολο των υποχρεώσεών τους, αλλά και υπαλλήλους που δεν μπορούσαν να λάβουν δώρο Χριστουγέννων ή Πάσχα.
Νόμος Κατσέλη: Επίλυση ζητήματος επιτοκίου
Με τον ίδιος νόμο νομοθετείται πλέον και ο τρόπος υπολογισμού των τόκων για τα δάνεια που έχουν ρυθμιστεί με το Ν. Κατσέλη. Μετά την δημοσίευση της απόφασης 6/2026 της Ολομέλειας του ΑΠ που έδωσε μια οριστική λύση στο πολυετές ζήτημα, κρίθηκε απαραίτητο να υπάρξουν ορισμένες διευκρινίσεις αλλά και να νομοθετηθεί για την μεγαλύτερη ασφάλεια των δανειοληπτών. Συνεπώς, πλέον και βάσει νόμου όταν υπάρχει ρύθμιση νόμου Κατσέλη ο τόκος θα υπολογίζεται επί της ορισθείσας από το δικαστήριο μηνιαίας δόσης και όχι επί του κεφαλαίου της οφειλής. Η ρύθμιση αυτή σημαίνει σημαντική μείωση στις μηνιαίες δόσεις που καταβάλλουν οι οφειλέτες που έχουν υπαχθεί στον Ν. Κατσέλη.
Ο νόμος δίνει απάντηση και στο ερώτημα των οφειλετών για το τι θα γίνει με όσα χρήματα έχουν ήδη καταβάλλει. Προβλέπεται αναδρομικότητα και θα γίνεται συμψηφισμός των ποσών που έχουν ήδη καταβληθεί και αφαίρεση τους από το υπόλοιπο της οφειλής. Προσοχή, όμως, ο συμψηφισμός αφορά ενεργές ρυθμίσεις που δεν έχουν περατωθεί ή δεν έχουν πληρωθεί οι προϋποθέσεις για να κηρυχθούν έκπτωτες. Δεν αφορά όσες ρυθμίσεις έχουν ολοκληρωθεί και όσες έχουν κηρυχθεί έκπτωτες για να μην υπάρξει άνοιγμα χιλιάδων ολοκληρωμένων υποθέσεων και δημιουργηθεί σύγχυση και αβεβαιότητα.
Ένα ακόμα συχνό ερώτημα των οφειλετών είναι αν ο υπολογισμός του επιτοκίου κατά αυτόν τον τρόπο θα εφαρμοσθεί μόνο για τους ενταγμένους στο Ν. Κατσέλη οφειλέτες ή θα υπάρχει γενικότερη ισχύς. Δίνεται η απάντηση στο ερώτημα αυτό και καθίσταται σαφές ότι ο ευνοϊκός αυτός υπολογισμός αφορά μόνο όσα δάνεια έχουν ρυθμιστεί στο Ν. Κατσέλη. Για οφειλές που έχουν ρυθμιστεί μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού (Ν.4738/2020) ή βάσει του Ν. 4605/2019 ο τόκος θα υπολογίζεται επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και τους όρους που προβλέπονται από τους νόμους αυτούς.
Ευαγγελία Σούλη
Δικηγόρος Συνεργάτης στο Δικηγορικό Γραφείο Άννας Κορσάνου
